🧠 آزمون استروپ (Stroop Test)
آزمون استروپ یک ابزار پرکاربرد و مشهور در روانشناسی و عصبشناسی است که برای سنجش توجه انتخابی، انعطافپذیری شناختی و مهار پاسخ (بازداری) مورد استفاده قرار میگیرد. این آزمون بر اساس پدیدهای به نام اثر استروپ طراحی شده است.
📜 تاریخچه
این اثر برای اولین بار در سال ۱۹۳۵ توسط جان ریدلی استروپ، روانشناس آمریکایی، در رساله دکترای خود به طور سیستماتیک مورد بررسی قرار گرفت و به نام او ثبت شد. اگرچه پیش از او نیز در سال ۱۸۸۶، جی.ام. کتل به پیچیدگیهای پردازش همزمان رنگ و کلمه اشاره کرده بود، اما کارهای استروپ پایهگذار این آزمون کلاسیک شد.
🧐 اثر استروپ چیست؟
اثر استروپ به افزایش زمان واکنش و احتمال خطا در مرحله سوم (تداخل) اشاره دارد. دلیل این پدیده آن است که خواندن کلمه یک فرآیند خودکار و سریعتر (پاسخ مسلط) در مغز است، در حالی که نامیدن رنگ نیاز به پردازش آگاهانه و کنترل شدهتری دارد (پاسخ غیرمسلط). برای انجام صحیح تکلیف در مرحله تداخل، فرد باید پاسخ مسلط خواندن کلمه را مهار (بازداری) کند و روی رنگ جوهر تمرکز نماید. این نبرد شناختی منجر به تأخیر در پاسخدهی میشود.
📌 خلاصه اثر استروپ: شما نمیتوانید به راحتی از خواندن کلمه چشمپوشی کنید، حتی وقتی که میخواهید فقط روی رنگ تمرکز کنید. این نشاندهنده خودکار بودن پردازش خواندن است.
🎯 آزمون استروپ چه چیزی را میسنجد؟
این آزمون در درجه اول به عنوان معیاری برای سنجش کارکردهای اجرایی مغز در نظر گرفته میشود. کارکردهایی که توسط این آزمون ارزیابی میشوند عبارتند از:
- توجه انتخابی: توانایی تمرکز بر محرک مرتبط (رنگ) و نادیده گرفتن محرک نامرتبط (معنای کلمه).
- مهار پاسخ (بازداری): توانایی کنترل و سرکوب پاسخهای خودکار و غالب.
- انعطافپذیری شناختی: توانایی تطبیق دادن پاسخها با تغییر شرایط.
- سرعت پردازش اطلاعات: سرعت انجام تکالیف ساده خواندن و نامیدن رنگ، اطلاعاتی درباره سرعت پردازش اولیه فرد میدهد.
🏥 کاربردهای بالینی و پژوهشی
به دلیل حساسیت بالا، از آزمون استروپ در زمینههای مختلفی استفاده میشود:
- تشخیص و پایش اختلالات عصبی: در ارزیابی بیماران مبتلا به آلزایمر (به ویژه در مراحل اولیه)، دمانسهای دیگر، بیماری هانتینگتون، اماس و آسیبهای مغزی ضربهای کاربرد دارد.
- ارزیابی اختلالات روانپزشکی: در تشخیص و بررسی نقص توجه در اختلالاتی مانند ADHD و اسکیزوفرنی مفید است.
- سنجش استرس: برخی تحقیقات نشان دادهاند که انجام این آزمون میتواند سطح استرس را در فرد افزایش دهد و برای مطالعه اثرات استرس بر شناخت به کار رود.
- تحقیقات علوم اعصاب شناختی: برای مطالعه نواحی مغزی درگیر در توجه و کنترل شناختی، از جمله قشر کمربندی قدامی و قشر پیشپیشانی پشتی-جانبی استفاده میشود.
📊 نسخههای مختلف و نمرهگذاری
نسخههای متعددی از آزمون استروپ وجود دارد که معروفترین آنها شامل گلدن (Golden)، ویکتوریا (Victoria)، ترینری (Trenerry) و D-KEFS است. روش نمرهگذاری بسته به نسخه متفاوت است:
- در برخی نسخهها (مثل گلدن)، نمره بر اساس تعداد پاسخهای صحیح در یک زمان محدود (مثلاً ۴۵ یا ۶۰ ثانیه) محاسبه میشود. نمره بالاتر نشاندهنده عملکرد بهتر است.
- در نسخههای دیگر (مثل D-KEFS و ویکتوریا)، زمان اتمام هر بخش ملاک است. زمان کمتر نشاندهنده عملکرد بهتر است.
- علاوه بر این، نمرهای به نام "نمره تداخل" (Interference Score) محاسبه میشود که نشاندهنده توانایی فرد در مواجهه با موقعیت تعارضآمیز است.
⚠️ محدودیتها
- این آزمون برای افرادی که کوررنگی دارند یا در تشخیص رنگها مشکل دارند، معتبر نیست.
- عملکرد در این آزمون میتواند تحت تأثیر سن و سطح تحصیلات فرد قرار گیرد، بنابراین در تفسیر نتایج باید این عوامل را در نظر گرفت.
✨ در نتیجه، آزمون استروپ یک ابزار سریع (حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه) و در عین حال قدرتمند برای به دست آوردن بینشی ارزشمند در مورد سلامت شناختی و کارکردهای اجرایی مغز است.
دوره های مرتبط
آزمون حافظه فعال nback
📋 توضیحات ساختار آزمون خروجی آزمون سوالات متداول منبع آزمون نسخه رایگان 🧠 آزمون انبک (N-Back): حافظه کاری آزمون حافظه…